समाचार विश्लेषण | विराटपाटी

नेपाली कांग्रेसको आसन्न महाधिवेशनले नेतृत्व चयनको प्रक्रिया अघि बढाउँदै गर्दा मोरङबाट एउटा महत्वपूर्ण राजनीतिक दाबी सतहमा आएको छ। लोकप्रिय युवा नेता सुनिल शर्मा न्यौपानेले महामन्त्री पदमा उम्मेदवारी दिने तयारी गरेका छन्। उनको सचिवालयले उम्मेदवारी पुष्टि गर्दै प्रचार अभियान अघि बढाएपछि कांग्रेसभित्र उनको दाबी औपचारिक राजनीतिक प्रतिस्पर्धातर्फ उन्मुख भएको छ।

शर्माको उम्मेदवारीलाई केवल एउटा नेताको पदाधिकारी बन्ने आकांक्षाका रूपमा बुझ्नु अपुरो हुन्छ। यो कांग्रेसभित्र नयाँ पुस्ताले स्थापित नेतृत्वशैलीलाई चुनौती दिन खोजेको संकेत पनि हो। स्वास्थ्य सेवाबाट नागरिकसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध बनाएका शर्मा अहिले त्यही सामाजिक सम्पर्कलाई राजनीतिक नेतृत्वमा रूपान्तरण गर्ने प्रयासमा छन्।

मोरङ–३ बाट क्षेत्रीय प्रतिनिधिमा निर्विरोध चयन हुनु उनका लागि प्रारम्भिक राजनीतिक बल हो। महाधिवेशन प्रतिनिधिमा समेत उनको सहभागिता सुनिश्चित हुने अवस्था बनेपछि अब उनको वास्तविक परीक्षा सुरु हुन्छ। क्षेत्रीय प्रतिनिधिमा निर्विरोध हुनु एउटा तहको संगठनात्मक स्वीकारोक्ति हो, तर महामन्त्री जित्न देशभरका महाधिवेशन प्रतिनिधिको मत आवश्यक पर्छ। त्यसैले व्यक्तिगत लोकप्रियता र राष्ट्रिय संगठनात्मक सञ्जालबीचको दूरी शर्माका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती बन्न सक्छ।

लोकप्रियता पर्याप्त छ कि संगठन पनि?

शर्माको राजनीतिक पहिचानको एउटा बलियो पक्ष उनको व्यक्तिगत लोकप्रियता हो। चिकित्सकीय पेशाबाट सामाजिक क्षेत्रमा बनाएको सम्बन्ध र स्वास्थ्य सेवामा देखाएको सक्रियताले उनलाई परम्परागत पार्टी संरचनाभन्दा बाहिरका नागरिकसँग पनि जोडेको छ।

तर कांग्रेसको महामन्त्री निर्वाचन लोकप्रियता परीक्षण मात्र होइन, संगठन परिचालनको परीक्षा पनि हो। वडा, पालिका, क्षेत्र हुँदै प्रदेश र केन्द्रसम्म फैलिएको पार्टी संरचनाका प्रतिनिधिलाई आफ्नो पक्षमा उभ्याउनुपर्ने हुन्छ। यसका लागि व्यक्तिगत छवि मात्र पर्याप्त हुँदैन।

यहीँबाट शर्माको उम्मेदवारीको वास्तविक चुनौती सुरु हुन्छ। उनले ‘लोकप्रिय नेता’को छवि कायम राख्दै ‘संगठन निर्माण गर्न सक्ने नेता’को विश्वसनीयता स्थापित गर्नुपर्नेछ।

एउटै जिल्लाबाट दुई दाबी

शर्माको उम्मेदवारीले मोरङ कांग्रेसको राजनीतिक समीकरणलाई पनि थप रोचक बनाएको छ। महामन्त्री पदमा मोरङकै गुरुराज घिमिरे पनि प्रतिस्पर्धामा छन्। घिमिरे वर्तमान महामन्त्री भएकाले संगठनभित्रको अनुभव र स्थापित राजनीतिक नेटवर्क उनको बल हो।

अर्कोतर्फ शर्मा नयाँ पुस्ता, व्यक्तिगत लोकप्रियता र फरक राजनीतिक शैलीलाई आफ्नो आधार बनाउन खोजिरहेका छन्। त्यसैले सम्भावित प्रतिस्पर्धा दुई व्यक्तिबीचको मात्र होइन, दुई राजनीतिक शैलीबीचको प्रतिस्पर्धा बन्न सक्छ।

घिमिरेको बल संगठनात्मक निरन्तरता हो भने शर्माको दाबी परिवर्तन र नयाँपनतर्फ केन्द्रित देखिन्छ। महाधिवेशन प्रतिनिधिले यी दुईमध्ये कुन शैलीलाई प्राथमिकता दिन्छन् भन्ने प्रश्न अब महत्वपूर्ण बन्नेछ।

फागुन २१ को परिणामले दिएको सन्देश

शर्माको राजनीतिक यात्रामा एउटा महत्वपूर्ण तथ्यलाई नजरअन्दाज गर्न मिल्दैन। मोरङ–३ मा लोकप्रिय मानिए पनि फागुन २१ को निर्वाचनमा उनी पराजित भएका थिए। यो परिणामले लोकप्रियता र निर्वाचन जित्ने क्षमता एउटै कुरा होइन भन्ने सन्देश दिएको छ।

तर राजनीतिक पराजयलाई अन्तिम निष्कर्षका रूपमा हेर्न पनि मिल्दैन। त्यसलाई संगठन सुधार, कार्यकर्ता सम्बन्ध विस्तार र नयाँ राजनीतिक रणनीतिको अवसरका रूपमा उपयोग गर्न सकिन्छ। शर्माले यही बाटो रोज्छन् कि केवल आफ्नो व्यक्तिगत लोकप्रियतामा निर्भर हुन्छन्, त्यसले उनको महामन्त्री अभियानको दिशा निर्धारण गर्नेछ।

‘सही ट्र्याक’को प्रश्न

‘कांग्रेसलाई सही ट्र्याकमा अघि बढाउन मेरो उम्मेदवारी हो’ भन्ने शर्माको भनाइ आफैंमा उनको अभियानको राजनीतिक आधार बन्न सक्छ। तर ‘सही ट्र्याक’ भन्नाले के हो भन्ने स्पष्ट राजनीतिक खाका उनले दिनुपर्नेछ।

कांग्रेसलाई युवा पुस्तासँग जोड्ने हो भने संगठनमा युवाको भूमिका कसरी बढाउने? कार्यकर्ताको गुनासो कसरी सम्बोधन गर्ने? पार्टीको निर्णय प्रक्रियालाई कसरी पारदर्शी बनाउने? जनतासँग पार्टीको सम्बन्ध कसरी पुनःस्थापित गर्ने? यी प्रश्नको ठोस जवाफबिना परिवर्तनको नारा मात्र पर्याप्त हुने छैन।

अन्ततः डा. सुनिल शर्मा न्यौपानेको महामन्त्री उम्मेदवारी कांग्रेसभित्रको एउटा महत्वपूर्ण राजनीतिक परीक्षण हो। उनले आफ्नो चिकित्सकीय सेवाबाट बनाएको जनविश्वासलाई पार्टी संगठनमा रूपान्तरण गर्न सके भने उनको दाबी बलियो बन्न सक्छ। तर लोकप्रियता, संगठन र राष्ट्रिय स्तरको प्रतिनिधि सम्बन्धलाई एउटै सूत्रमा बाँध्न नसके उम्मेदवारी चर्चामा सीमित हुन सक्छ।

अब कांग्रेस महाधिवेशनमा प्रश्न एउटै हुनेछ: शर्मा केवल लोकप्रिय नेता हुन्, कि कांग्रेसलाई नेतृत्व गर्ने संगठनात्मक क्षमता भएको नयाँ पुस्ताको नेता पनि?

यसको उत्तर भाषणले होइन, महाधिवेशन प्रतिनिधिको मतले दिनेछ।