काठमाडौं, चैत — प्रत्येक वर्ष चैत्र कृष्ण औंसीका दिन मनाइने घोडेजात्रा पर्व आज काठमाडौं उपत्यकामा विशेष उल्लासका साथ मनाइँदै छ। सरकारले यस अवसरमा काठमाडौं, ललितपुर र भक्तपुर जिल्लामा सार्वजनिक बिदा दिएको छ।

घोडेजात्रा नेपालको प्राचीन तथा मौलिक पर्वमध्ये एक हो, जसको धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक महत्व अत्यन्त गहिरो छ। परम्परागत जनविश्वास अनुसार टुँडिखेल क्षेत्रमा ‘गुरुमापा’ नामक राक्षसको वास थियो, जसले स्थानीय बालबालिकालाई दुःख दिने गर्दथ्यो। सो राक्षसलाई नियन्त्रणमा लिन घोडाको टापले कुल्चाएर तर्साउने परम्परा सुरु गरिएको मानिन्छ। यही विश्वासका आधारमा आजसम्म घोडा दौडाएर जात्रा मनाउने चलन कायम रहँदै आएको छ।

यस पर्वले दुष्ट शक्तिमाथि सद्गुणको विजयको सन्देश दिने विश्वास गरिन्छ। घोडाको टापको आवाजले नकारात्मक शक्तिहरूलाई परास्त गरी शहरमा शान्ति र सुरक्षा कायम हुने धार्मिक मान्यता रहिआएको छ।

समयसँगै घोडेजात्रा सामाजिक तथा सांस्कृतिक एकताको प्रतीकका रूपमा पनि स्थापित भएको छ। यस अवसरमा परिवारजन, साथीभाइ तथा आफन्तबीच भेटघाट हुने, परम्परा पुस्तान्तरण हुने तथा स्थानीय संस्कृतिको संरक्षणमा टेवा पुग्ने गरेको छ। ललितपुरको पाटन क्षेत्रमा पनि घोडा दौडाएर छुट्टै मौलिक शैलीमा यो पर्व मनाइन्छ।

यसैबीच, काठमाडौंको टुँडिखेलमा नेपाली सेना द्वारा विशेष कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ। कार्यक्रममा अश्वकला, मोटरसाइकल स्टन्ट, शारीरिक व्यायाम तथा विभिन्न युद्धकलाको प्रदर्शन प्रस्तुत गरिन्छ, जसले दर्शकको ध्यान आकर्षित गर्नुका साथै राष्ट्रिय सुरक्षा संयन्त्रको क्षमता र अनुशासनलाई पनि उजागर गर्दछ।

यसरी, घोडेजात्रा पर्वले धार्मिक आस्था, सांस्कृतिक निरन्तरता र आधुनिक राष्ट्रको पहिचानलाई एकैसाथ समेट्दै नेपाली समाजमा आफ्नो विशिष्ट स्थान कायम राखेको छ।