हिमालको मुटु पग्लँदै: आज विश्व हिमनदी दिवस

काठमाडौं — आज, मार्च २०, विश्वभर “विश्व हिमनदी दिवस” मनाइँदै छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घ को पहलमा गत वर्षदेखि सुरु गरिएको यो दिवस केवल औपचारिकता होइन—मानव अस्तित्वसँग प्रत्यक्ष जोडिएको चेतावनी हो।

नेपालजस्तो हिमालको काखमा बसेको देशका लागि हिमनदी (ग्लेसियर) केवल बरफका थुप्रा होइनन्, यी त जीवनका आधार हुन्। हिमालका शिखरहरूमा जमेको यही हिमनदी पग्लेर बग्ने पानीले तराईसम्मको खेतबारी सिँचाइ गर्छ, शहरलाई खानेपानी दिन्छ र नदी–नालालाई जीवन्त बनाइराख्छ।

तर अहिले यही जीवनदायिनी स्रोत संकटमा छ। बढ्दो तापक्रमका कारण हिमनदीहरू अस्वाभाविक गतिमा पग्लिरहेका छन्। यसको असर केवल हिमालमा सीमित छैन

नदीहरूमा अनियमित बहाव

बाढी र पहिरोको जोखिम वृद्धि

दीर्घकालीन पानी अभाव

समुद्री सतहमा वृद्धि

यी सबै समस्या एकआपसमा जोडिएका छन्।

विशेषगरी नेपालका हिमालहरू—सगरमाथादेखि कञ्चनजंघासम्म—विश्वकै संवेदनशील क्षेत्रमा पर्छन्। यहाँको हिमनदीको क्षति भनेको केवल वातावरणीय समस्या होइन, यो आर्थिक, सामाजिक र मानव जीवनसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित विषय हो।

हिमालले केवल सौन्दर्य होइन, स्थिरता दिन्छ। हिमनदीले केवल पानी होइन, भविष्य दिन्छ।
तर यदि यही अवस्था जारी रह्यो भने, आउने पुस्ताले हिमाललाई केवल तस्बिरमा मात्र देख्ने खतरा बढ्दै गएको छ।

यस सन्दर्भमा विज्ञहरूले जोड दिएका छन् हरितगृह ग्यास उत्सर्जन घटाउन ,दिगो विकासका उपाय अपनाउन, स्थानीय तहदेखि विश्वस्तरसम्म साझा पहल गर्न

आजको दिनले हामीलाई सम्झाउँछ—
हिमाल जोगाउनु भनेको आफ्नो जीवन जोगाउनु हो।