आज देशभर २७औँ वनस्पति दिवस मनाइँदै छ । ‘समृद्धिका लागि वनस्पति’ भन्ने नारासहित मनाइँदै आएको यो दिवस केवल औपचारिक कार्यक्रम होइन—यो नेपालले आफ्नो आर्थिक, पर्यावरणीय र सामाजिक भविष्य कसरी निर्माण गर्ने भन्ने दिशासँग प्रत्यक्ष जोडिएको विषय हो ।

वनस्पति केवल हरियालीको प्रतीक मात्र होइन, यो हाम्रो जीवन, स्वास्थ्य र अर्थतन्त्रको आधार हो । नेपाल जस्तो जैविक विविधतामा धनी देशका लागि जडीबुटी, वनस्पति र प्राकृतिक स्रोतहरू विकासको सबैभन्दा ठूलो अवसर हुन सक्छन् । तर विडम्बना—हामीसँग स्रोत छ, तर सोच र व्यवस्थापनको कमी छ ।

हरेक वर्ष वृक्षारोपण, गोष्ठी, प्रदर्शनी र भाषणमा सीमित हुने प्रवृत्तिले अब परिणाम दिन सक्दैन । वनस्पति दिवसलाई व्यवहारमा उतार्न सकिएन भने ‘हरित अर्थतन्त्र’ केवल नारामै सीमित रहनेछ । जडीबुटीको संरक्षण, वैज्ञानिक अनुसन्धान, उत्पादन र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ब्रान्डिङ—यी चार पक्षमा ठोस काम नगरी समृद्धि सम्भव छैन ।

आजको वास्तविक प्रश्न हो—के हामी वनस्पतिलाई केवल संरक्षण गर्ने वस्तु मान्ने हो, कि त्यसलाई आर्थिक शक्ति बनाउने हो?

सरकारले नीति बनाउने, निजी क्षेत्रले लगानी गर्ने र स्थानीय तहले कार्यान्वयन गर्ने त्रिपक्षीय सहकार्य बिना हरित अर्थतन्त्रको सपना अधुरो रहन्छ । विशेषगरी ग्रामीण क्षेत्रका किसानलाई जडीबुटी खेतीमा आकर्षित गर्ने, प्रशोधन उद्योग स्थापना गर्ने र निर्यात प्रणाली मजबुत बनाउनेतर्फ अब ढिला गर्नु हुँदैन ।

वनस्पति दिवसले हामीलाई एउटा स्पष्ट सन्देश दिन्छ

 प्रकृति जोगाउनु मात्र होइन, त्यसलाई समृद्धिमा रूपान्तरण गर्नु पनि हाम्रो जिम्मेवारी हो ।

अब भाषण होइन, परिणाम चाहिन्छ ।