इरान–अमेरिका सम्बन्ध फेरि एकपटक संवेदनशील मोडमा पुगेको देखिएको छ। युद्ध औपचारिक रूपमा अन्त्य गर्ने सम्भावनाबीच वार्ता अगाडि बढिरहेको भए पनि दुवै पक्षको भाषा अझै कठोर र सशंकित नै छ। अमेरिकी प्रस्तावमाथि इरानले “समीक्षा जारी” रहेको बताउनु कूटनीतिक रूपमा ढोका खुला राखिएको संकेत हो, तर पूर्ण विश्वासको वातावरण अझै बनेको छैन।

अमेरिकाले अघि सारेको १४ बुँदे समझदारी प्रस्तावमा इरानको परमाणु कार्यक्रम सीमित गर्ने, आर्थिक प्रतिबन्ध हटाउने तथा ‘स्ट्रेट अफ हर्मोज’मा जहाज आवागमन सहज बनाउने विषय समेटिनु अन्तर्राष्ट्रिय बजार र मध्यपूर्वको सुरक्षाका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिएको छ। विशेषगरी तेल आपूर्ति र समुद्री व्यापारसँग जोडिएको हर्मोज क्षेत्र विश्व अर्थतन्त्रका लागि निकै संवेदनशील मानिन्छ।

तर इरानभित्र भने अमेरिकी प्रस्तावप्रति मिश्रित प्रतिक्रिया देखिएको छ। केही अधिकारी वार्तालाई अवसरका रूपमा हेरिरहेका छन् भने केहीले यसलाई दबाबको रणनीति मात्र भएको बताएका छन्। इरानी संसदको सुरक्षा समितिबाट आएको “इरान तयार छ” भन्ने चेतावनीले परिस्थिति पूर्ण रूपमा सामान्य भइनसकेको संकेत गर्छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डाेनल्ड ट्रम्पले सम्झौता नभए थप कडा सैन्य कारबाही हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। यस्तो अभिव्यक्तिले वार्तालाई दबाबमार्फत निष्कर्षमा पुर्‍याउने अमेरिकी रणनीति झल्काउँछ। तर यही शैलीले इरानभित्र राष्ट्रवादी भावना पनि बलियो बनाउन सक्छ।

यसबीच पाकिस्तानको मध्यस्थ भूमिका उल्लेखनीय बनेको छ। प्रत्यक्ष संवाद कठिन बनेको अवस्थामा तेस्रो पक्षमार्फत वार्ता हुनु दुवै देश तत्काल पूर्ण युद्ध चाहँदैनन् भन्ने संकेत पनि हो।

अहिलेसम्मको अवस्था हेर्दा, युद्धविरामको वातावरण बने पनि अविश्वास, शक्ति प्रदर्शन र चेतावनीको राजनीति अझै समाप्त भएको छैन। आगामी वार्ताले मध्यपूर्वमा स्थायित्व ल्याउने कि फेरि तनाव चर्काउने भन्ने कुरा अब दुवै पक्षले कति लचकता देखाउँछन् भन्नेमा निर्भर रहने देखिन्छ।