परिवर्तिनी एकादशी : भगवान् विष्णुको शयन मुद्रासँग जोडिएको पौराणिक कथा

विराटनगर । भाद्र शुक्ल पक्षको एकादशीलाई धार्मिक तथा सांस्कृतिक रूपमा परिवर्तिनी एकादशीका रूपमा मनाइन्छ। भगवान् विष्णु क्षीरसागरमा शयन गरिरहेको अवस्थामा यस दिन आफ्नो शयन मुद्रामा परिवर्तन गर्नुहुने धार्मिक विश्वास रहेकाले यसलाई परिवर्तिनी एकादशी भनिएको हो।

हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले यस दिन भगवान् विष्णुको पूजा–आराधना गर्दै उपवास बस्ने तथा विष्णु मन्दिरमा पुगेर दर्शन गर्ने गर्छन्। धार्मिक मान्यताअनुसार परिवर्तिनी एकादशीको व्रत बस्दा पाप नाश हुने, दुःख–कष्ट हट्ने तथा भगवान् विष्णुको कृपा प्राप्त हुने विश्वास छ।

यस्तो छ परिवर्तिनी एकादशीको कथा

पौराणिक कथाअनुसार प्राचीन समयमा राजा मान्धाता धर्मात्मा र प्रजाप्रेमी राजा थिए। उनको राज्यमा एकपटक लामो समयसम्म वर्षा नभएपछि भयानक खडेरी परेको थियो। अन्न उत्पादन हुन नसक्दा प्रजा संकटमा परेपछि राजा चिन्तित बने।

समस्या समाधानका लागि राजा ऋषि–मुनिहरूकहाँ पुगे। ऋषिहरूले भाद्र शुक्ल एकादशीका दिन भगवान् विष्णुको आराधना गर्दै विधिपूर्वक व्रत बस्न सुझाव दिए।

राजा मान्धाताले ऋषिहरूको सुझावअनुसार परिवर्तिनी एकादशीको व्रत बसेर भगवान् विष्णुको पूजा तथा प्रार्थना गरे। धार्मिक कथाअनुसार त्यसपछि भगवान् विष्णुको कृपाले राज्यमा वर्षा भयो, खडेरी समाप्त भयो र प्रजाको दुःख हट्यो।

त्यसैले परिवर्तिनी एकादशीलाई धर्म, आस्था, आत्मसंयम र भगवान् विष्णुप्रतिको भक्तिको महत्वपूर्ण पर्वका रूपमा लिइन्छ।

यस अवसरमा भक्तजनहरूले उपवास बस्ने, विष्णुको पूजा गर्ने, धार्मिक ग्रन्थ पाठ गर्ने तथा दान–पुण्य गर्ने परम्परा छ। एकादशीको व्रतले आत्मसंयम, शुद्धता र सकारात्मक भावनाको विकास गर्ने धार्मिक विश्वाससमेत रहँदै आएको छ।

परिवर्तिनी एकादशीले सबैको जीवनमा सुख, शान्ति, समृद्धि, आरोग्य र सद्भाव ल्याओस्।