कांग्रेसको मञ्चमा ओली–प्रचण्ड–लामिछाने : प्रतिस्पर्धाभित्र संवादको सन्देश

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसले आफ्नो १५औँ महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहमा प्रमुख राजनीतिक दलका शीर्ष नेताहरूलाई आमन्त्रण गरेर केवल औपचारिकता पूरा गरेको छैन, बदलिँदो नेपाली राजनीतिमा संवाद र सहकार्यको नयाँ सन्देश दिन खोजेको देखिन्छ।

असोज १६ गते हुने महाधिवेशन उद्घाटन समारोहमा नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ तथा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेलाई कांग्रेसले निमन्त्रणा गरेको छ। कांग्रेस सहमहामन्त्री उदयशमशेर राणाका अनुसार तीनै नेतासँग भेट गरी निमन्त्रणा पत्रसमेत हस्तान्तरण गरिएको छ।

यो निम्तो सामान्य राजनीतिक शिष्टाचारका रूपमा मात्रै बुझ्ने कि कांग्रेसको बदलिँदो राजनीतिक रणनीतिको संकेतका रूपमा हेर्ने भन्ने प्रश्न महत्वपूर्ण छ।

प्रतिस्पर्धीलाई मञ्चमा बोलाउने कांग्रेसको संकेत

नेपाली राजनीतिमा दलहरूबीचको प्रतिस्पर्धा तीव्र छ। संसद्, सरकार, सडक र सामाजिक सञ्जालसम्म राजनीतिक ध्रुवीकरण देखिन्छ। यस्तो अवस्थामा प्रमुख प्रतिस्पर्धी दलका नेताहरूलाई आफ्नै महाधिवेशनको मञ्चमा बोलाउनु कांग्रेसका लागि राजनीतिक रूपमा अर्थपूर्ण निर्णय हो।

विशेषगरी एमाले अध्यक्ष ओली, माओवादी पृष्ठभूमिका प्रचण्ड र नयाँ राजनीतिक शक्तिको प्रतिनिधित्व गर्ने रवि लामिछाने एउटै कार्यक्रममा उपस्थित हुने सम्भावनाले कांग्रेसको महाधिवेशनलाई पार्टीभित्रको नेतृत्व चयनभन्दा बाहिर राष्ट्रिय राजनीतिको बहसको मञ्चसमेत बनाउनेछ।

कांग्रेसले सम्भवतः यही सन्देश दिन खोजेको छ कि राजनीतिक प्रतिस्पर्धा आफ्नो ठाउँमा भए पनि लोकतान्त्रिक प्रणालीभित्र संवादको ढोका बन्द हुनु हुँदैन।

नयाँ पुस्ताको दबाब र पुरानो दलको परीक्षा

कांग्रेसको यो महाधिवेशन नेतृत्व चयनको मात्रै विषय होइन। पार्टीमाथि पुस्तान्तरण, संगठन पुनर्निर्माण र राजनीतिक शैली परिवर्तनको दबाब बढेको छ।

नयाँ पुस्ताले पुराना दलसँग परिणाम खोजिरहेको छ। परम्परागत राजनीतिक संरचनाप्रति असन्तुष्टि बढिरहेका बेला कांग्रेसले आफूलाई कसरी पुनः परिभाषित गर्छ भन्ने प्रश्न महाधिवेशनबाटै उठ्नेछ।

त्यसैले उद्घाटन समारोहमा ओली, प्रचण्ड र लामिछानेलाई निम्तो दिनु एउटा औपचारिक कार्यक्रम व्यवस्थापनभन्दा पनि कांग्रेसले राष्ट्रिय राजनीतिमा आफ्नो भूमिकालाई पुनः स्थापित गर्न खोजेको संकेतका रूपमा बुझ्न सकिन्छ।

अब असली परीक्षा महाधिवेशनपछि

तर अतिथि बोलाएर मात्रै कांग्रेसको राजनीतिक पुनर्जागरण सम्भव छैन।

महाधिवेशनले नेतृत्व चयनसँगै पार्टीको आगामी राजनीतिक दिशा स्पष्ट गर्नुपर्नेछ। संगठनलाई जनतासँग जोड्ने, युवालाई निर्णायक भूमिका दिने, आन्तरिक लोकतन्त्र बलियो बनाउने र सरकार तथा प्रतिपक्षको भूमिकामा स्पष्ट राजनीतिक दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्ने चुनौती कांग्रेससामु छ।

महाधिवेशनको उद्घाटनमा प्रमुख राजनीतिक प्रतिस्पर्धीहरू एउटै मञ्चमा देखिनु सकारात्मक राजनीतिक संस्कारको संकेत हुन सक्छ। तर त्यसपछि कांग्रेसले आफ्नो संगठन, नेतृत्व र नीतिमा कति परिवर्तन गर्छ भन्ने कुराले मात्रै यो निम्तोको वास्तविक राजनीतिक अर्थ निर्धारण गर्नेछ।

अन्ततः प्रश्न अतिथि को आए भन्ने होइन, महाधिवेशनबाट कांग्रेस कस्तो कांग्रेस बनेर बाहिरिन्छ भन्ने हो।

महाधिवेशनले केवल नयाँ पदाधिकारी नछानोस, नयाँ राजनीतिक दिशा पनि तय गरोस्। अहिले कांग्रेसमाथिको सबैभन्दा ठूलो अपेक्षा यही हो।