विराटनगरको यातायातमा नयाँ प्रयोग: रानीदेखि बसपार्कसम्म पोडवे

७ किलोमिटरको पाइलट परियोजना सफल भए विराटनगर–भेडेटारसम्म ८३ किमि विस्तार गर्ने योजना

विराटनगर । विराटनगरको वर्षौंदेखिको सडक यातायातको चापलाई नयाँ प्रविधिमार्फत व्यवस्थापन गर्ने प्रयासले गति लिन थालेको छ। कोशी प्रदेशमा प्रस्तावित विराटनगर–रानी पोडवे परियोजना लामो समयको अन्योलपछि अब विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) निर्माणको चरणमा प्रवेश गरेको छ।

काठमाडौं पोडवे कम्पनीले विराटनगर बसपार्कदेखि रानी–जोगबनी सीमासम्म करिब ७ किलोमिटर दूरीमा पोडवे निर्माण गर्ने तयारी अघि बढाएको हो। प्रारम्भिक अनुमानअनुसार परियोजनाको लागत करिब ६ अर्ब रुपैयाँ हुनेछ।

परियोजना अघि बढाउन कम्पनीले अनुमानित लागतको ०.१ प्रतिशत बराबर करिब ६० लाख रुपैयाँको कार्यसम्पादन जमानत प्रदेश सरकारलाई बुझाइसकेको कोशी प्रदेश लगानी प्राधिकरणले जनाएको छ।

यो परियोजना सामान्य यातायात आयोजना मात्र नभई विराटनगरमा वैकल्पिक सार्वजनिक यातायात प्रणालीको परीक्षणका रूपमा अघि बढाउन खोजिएको छ। कम्पनीले पहिलो चरणलाई ‘पाइलट प्रोजेक्ट’ मानेको छ।

पोडवे सफल भए विराटनगरबाट धरान हुँदै धनकुटाको भेडेटारसम्म करिब ८३ किलोमिटर लामो सञ्जाल विस्तार गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। त्यसका लागि प्रारम्भिक लागत करिब ६५ अर्ब रुपैयाँ अनुमान गरिएको छ।

सडकभन्दा माथि चल्ने यातायात

पोडवे परम्परागत सडकमा गुड्ने सवारी साधनभन्दा फरक अवधारणामा आधारित हुनेछ। सडकको माथिल्लो भागमा पोल वा अन्य संरचना निर्माण गरी त्यसमा तारमा आधारित स्वचालित प्रणाली सञ्चालन गर्ने योजना छ।

यात्रु चढाउने र ओराल्ने ठाउँमा स्टेशन निर्माण गरिनेछ भने सम्पूर्ण प्रणाली नियन्त्रण कक्षबाट सञ्चालन गर्ने कम्पनीको योजना छ।

विराटनगर–रानी सडकखण्ड यसका लागि रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण मानिन्छ। रानी–जोगबनी नाका विराटनगरको प्रमुख व्यापारिक प्रवेशद्वार हो। दैनिक ठूलो संख्यामा मानिस यही मार्ग हुँदै नेपाल–भारत आवतजावत गर्छन्।

हाल यस क्षेत्रमा बस, टेम्पो, ई–रिक्सा, सिटी सफारीलगायतका सवारी साधनको अत्यधिक चाप छ। पोडवे सञ्चालनमा आएमा यात्रुको केही हिस्सा वैकल्पिक प्रणालीमा जाने र सडकको चाप घट्ने अपेक्षा गरिएको छ।

सात किलोमिटरबाट ८३ किलोमिटरसम्म

कम्पनीले विराटनगर बसपार्क–रानी खण्डलाई केवल एउटा सानो परियोजनाका रूपमा नभई ठूलो यातायात सञ्जालको पहिलो चरणका रूपमा हेरेको छ।

रानीबाट विराटनगर हुँदै धरान र त्यसपछि भेडेटारसम्म पोडवे विस्तार गर्ने योजना अघि सारिएको छ। रानीदेखि धरान करिब ४९ किलोमिटर र धरानदेखि भेडेटार करिब १६ किलोमिटर दूरीमा छन्।

यो योजना कार्यान्वयन भए भारतसँग जोडिएको विराटनगरको व्यापारिक क्षेत्रदेखि धरानको शहरी क्षेत्र र भेडेटारको पर्यटकीय गन्तव्यसम्म एउटै आधुनिक सार्वजनिक यातायात प्रणालीले जोडिनेछ।

यसले यातायातसँगै पर्यटन, व्यापार र क्षेत्रीय आर्थिक गतिविधिमा समेत नयाँ सम्भावना सिर्जना गर्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

घोषणा होइन, कार्यान्वयनको परीक्षा

विराटनगरमा ठूला पूर्वाधारका योजना घोषणा हुने तर कार्यान्वयनमा पुग्न लामो समय लाग्ने समस्या नयाँ होइन। त्यसैले पोडवे परियोजनाको वास्तविक चुनौती यसको घोषणा होइन, समयमै डीपीआर, वित्तीय व्यवस्थापन, प्राविधिक परीक्षण र निर्माणमा पुग्नु हो।

पोडवे प्रविधिले विराटनगरको सार्वजनिक यातायातमा नयाँ विकल्प दिन सक्छ। तर यसको लागत, यात्रु क्षमता, भाडा संरचना, सुरक्षा, मर्मत खर्च, वातावरणीय प्रभाव र दीर्घकालीन वित्तीय सम्भाव्यता स्पष्ट हुन आवश्यक छ।

प्रदेश सरकारले निजी क्षेत्रसँगको सहकार्यमा परियोजना अघि बढाउँदा यी विषयमा पर्याप्त अध्ययन र पारदर्शिता कायम गर्न सके मात्र पोडवे विराटनगरका लागि वास्तविक यातायात समाधान बन्न सक्छ।

सात किलोमिटरको परीक्षण सफल हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुराले नै विराटनगर–भेडेटारको ८३ किलोमिटर लामो सपनाको भविष्य निर्धारण गर्नेछ।