पुनरावलोकनको आदेशपछि नेतृत्वको वैधानिकता फेरि न्यायिक परीक्षणमा

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनबाट बनेको नेतृत्वको वैधानिकता सम्बन्धी विवादले नयाँ कानुनी मोड लिएको छ। सर्वोच्च अदालतले यसअघि भएको आफ्नै फैसला पुनरावलोकन गर्न अनुमति दिएपछि अब मुद्दा पूर्ण इजलासमा सुरुदेखि नै सुनुवाइ हुने भएको छ।

सर्वोच्चको पछिल्लो आदेशले तत्कालीन फैसला अन्तिम निष्कर्ष नभई पुनः परीक्षणयोग्य रहेको संकेत गरेको छ। अदालतले विशेषगरी प्राकृतिक न्यायको सिद्धान्त पालना भए वा नभएको प्रश्नलाई पुनरावलोकनको मुख्य आधार मानेको छ। विवादित पक्षलाई पर्याप्त सुनुवाइको अवसर नदिई निर्णय गरिएको हुन सक्ने देखिएकाले विस्तृत न्यायिक परीक्षण आवश्यक भएको अदालतको निष्कर्ष छ।

यो आदेशसँगै कांग्रेसभित्रको नेतृत्व विवाद फेरि न्यायालयको केन्द्रमा पुगेको छ। यद्यपि पुनरावलोकनको अन्तिम निर्णय नआउँदासम्म हाल कायम रहेको नेतृत्वले कानुनी मान्यता भने कायम राख्नेछ। त्यसैले तत्काल नेतृत्व परिवर्तन हुने अवस्था भने सिर्जना भएको छैन।

अब सर्वोच्चले नयाँ पूर्ण इजलास गठन गर्नेछ। कानुनी व्यवस्थाअनुसार यसअघि फैसला गर्ने तथा पुनरावलोकनको अनुमति दिने न्यायाधीशहरू बाहेकका न्यायाधीशले मुद्दाको सुनुवाइ गर्नेछन्। त्यसपछि अघिल्लो फैसला कानुन, नजिर र प्राकृतिक न्यायको सिद्धान्तअनुसार थियो वा थिएन भन्ने विषयमा अन्तिम परीक्षण हुनेछ।

यसबीच कांग्रेसको संस्थापन पक्षले महाधिवेशनको तयारीलाई अघि बढाइरहेको छ। तर मुद्दा अदालतमा विचाराधीन रहेकाले त्यस प्रक्रियालाई रोक्न माग गर्दै अर्को निवेदन पर्न सक्ने सम्भावना पनि कानुनविद्हरूले औंल्याएका छन्। त्यस्तो अवस्था आए अदालतले परिस्थितिअनुसार अन्तरिम आदेश दिने वा नदिने निर्णय गर्नेछ।

पुनरावलोकन भएका मुद्दाको सुनुवाइ सामान्य मुद्दाभन्दा लामो समय लाग्ने अभ्यास सर्वोच्चमा रहेको छ। सबै प्रक्रिया पूरा भएपछि मात्र पेशी तोकिने भएकाले अन्तिम फैसला आउन केही महिनादेखि दुई–तीन वर्षसम्म लाग्न सक्ने सम्भावना कानुनी वृत्तमा व्यक्त गरिएको छ।

सर्वोच्चको पछिल्लो आदेशले कांग्रेसको नेतृत्व विवादलाई समाप्त गरेको छैन, बरु थप गहिरो न्यायिक परीक्षणको चरणमा प्रवेश गराएको छ। अबको निर्णयले केवल एउटा पार्टीको नेतृत्व मात्रै होइन, राजनीतिक दलभित्रको आन्तरिक लोकतन्त्र, निर्वाचन आयोगको निर्णय प्रक्रिया तथा प्राकृतिक न्यायको सिद्धान्तको व्याख्यामा समेत दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।