भोजपुर, साउन २६। भोजपुरको पान्धारेमा अब कृषि उपज थन्क्याउने, संकलन गर्ने र बजार खोज्ने किसानको पुरानै समस्या दोहोरिन नदिने उद्देश्यसहित करिब १० करोड रुपैयाँको कृषि केन्द्र निर्माण हुने भएको छ। टेम्केमैयुङ गाउँपालिका–९ लेखर्कमा बन्ने यो केन्द्रले केवल एउटा भवन थप्नेभन्दा पनि स्थानीय कृषि उत्पादनलाई बजारसँग जोड्ने पूर्वाधारका रूपमा काम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

यसका लागि नेपाल सरकार, भारत सरकार र टेम्केमैयुङ गाउँपालिकाबीच त्रिपक्षीय समझदारी भएको छ। परियोजनाको कुल लागत ९ करोड ८८ लाख ६७ हजार ७८५ रुपैयाँ ९० पैसा छ।

परियोजनाको सबैभन्दा ठूलो हिस्सा भारत सरकारको अनुदानमा आधारित छ। कुल लागतको ९५ प्रतिशत अर्थात् करिब ९ करोड ३९ लाख २४ हजार रुपैयाँ भारत सरकारले व्यहोर्नेछ भने बाँकी ५ प्रतिशत अर्थात् करिब ४९ लाख ४३ हजार रुपैयाँ गाउँपालिकाले लगानी गर्नेछ।

नेपालका ग्रामीण क्षेत्रमा कृषि उत्पादन बढे पनि उत्पादनपछि बजार व्यवस्थापन किसानका लागि ठूलो चुनौती रहँदै आएको छ। बिचौलियामार्फत बिक्री गर्नुपर्ने, उत्पादनको उचित मूल्य नपाउने र बजारको मागअनुसार उत्पादन व्यवस्थापन गर्न नसक्ने समस्या धेरै किसानले भोग्दै आएका छन्।

पान्धारेमा बन्ने केन्द्रले यही समस्यालाई सम्बोधन गर्ने लक्ष्य राखेको छ। यहाँ स्थानीय उत्पादन संकलन, बिक्री तथा बजारीकरणलाई व्यवस्थित गर्ने योजना छ।

तर परियोजनाको वास्तविक सफलता भवन बनेपछि कति किसान जोडिन्छन्, उनीहरूको उत्पादन कति परिमाणमा संकलन हुन्छ र किसानले बजारबाट कति राम्रो मूल्य पाउँछन् भन्ने कुराले निर्धारण गर्नेछ।

त्यसैले करिब १० करोड रुपैयाँको लगानीबाट बनेको पूर्वाधार सञ्चालनमा आएपछि नियमित रूपमा प्रयोगमा ल्याउने, पर्याप्त कृषि उपज संकलन गर्ने र बजार सुनिश्चित गर्ने चुनौती पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुनेछ।

भोजपुरदेखि खोटाङसम्मका किसानलाई जोड्ने लक्ष्य

पान्धारेको भौगोलिक तथा ऐतिहासिक महत्वलाई कृषि बजारसँग जोड्ने योजनाका रूपमा समेत परियोजनालाई हेरिएको छ।

केन्द्र सञ्चालनमा आएपछि टेम्केमैयुङ गाउँपालिका, रामप्रसादराई गाउँपालिका तथा खोटाङको साकेला गाउँपालिकासहित आसपासका क्षेत्रका किसानहरू लाभान्वित हुने अपेक्षा गरिएको छ।

स्थानीय उत्पादनलाई गाउँमै सीमित नराखी व्यवस्थित रूपमा संकलन र बजारीकरण गर्न सकिएमा कृषि उत्पादनको व्यावसायीकरण बढ्न सक्छ। यसले किसानको आम्दानी वृद्धि, रोजगारी सिर्जना र स्थानीय अर्थतन्त्र चलायमान बनाउन योगदान पुर्‍याउन सक्नेछ।

१५ महिनाको समयसीमा, ६ किस्तामा अनुदान

परियोजना निर्माणका लागि १५ महिनाको समयसीमा तोकिएको छ। निर्माणको जिम्मेवारी टेम्केमैयुङ गाउँपालिकाले लिनेछ। भारत सरकारबाट प्राप्त हुने अनुदान परियोजनाको कार्यप्रगतिका आधारमा छ किस्तामा निकासा हुने व्यवस्था गरिएको छ।