काठमाडौं विश्वविद्यालय (केयु) को हाइड्रोजन उत्पादन र त्यसबाट सवारी साधन सञ्चालन गर्ने सपना आइतबार साकार भएको छ । हरित हाइड्रोजन उत्पादन र प्रयोग सम्बन्धी दुई वर्षको अनुसन्धान र प्रयोगपछि विश्वविद्यालयले आइतबारदेखि सफलतापूर्वक हाइड्रोजन उत्पादन गरेको हो ।

केयूको हरित हाइड्रोजन प्रयोगशालाका प्रमुख तथा सहप्राध्यापक डा. विराजसिंह थापाले भने, ‘हामीले हाइड्रोजन स्वदेशमै उत्पादन गरी सवारी साधनमा प्रयोग गर्ने लक्ष्यका साथ काम गरेका थियौं, आज त्यो लक्ष्य हासिल गरेका छौं ।

उनले हाइड्रोजन उत्पादन र सवारी साधनमा प्रयोग गर्न नेपाल आयल निगमले आर्थिक सहयोग गरेको बताए ।

नेपाल आयल निगम (एनओसी) र केयूबीच नेपालमा वैकल्पिक इन्धनका रूपमा हाइड्रोजनको प्रयोग, हाइड्रोजनसम्बन्धी नीति, त्यसको प्रयोग गर्ने तरिका र नेपालको सडकमा हाइड्रोजनसहितका सवारी साधन चलाउने सम्भाव्यता देखाउने विषयमा दुई वर्षअघि सम्झौता भएको थियो ।

एनओसीको सहयोगमा पाँच महिनाअघि कोरियाबाट हुन्डाई नेक्सो कार ल्याएको र कोरियाली हाइड्रोजन उत्पादन कम्पनीको सहयोगमा विश्वविद्यालयमा हाइड्रोजन इन्फ्युलिङ सेन्टर स्थापना गरिएको डा थापाले बताए । एनओसीले  विश्वविद्यालयलाई ५० करोड सहयोग गरेको थियो ।

‘आइतबारदेखि कोरियाली हाइड्रोजन उत्पादन कम्पनीको प्राविधिक सहयोगमा कोरियाबाट ल्याइएको नेक्सो कारमा हाइड्रोजन भर्ने काम सुरु भएको छ,’ डा थापाले भने, ‘हाइड्रोजन इन्फ्युलिङ सेन्टरमा पानी र बिजुली दिएपछि हाइड्रोजन उत्पादन गरिने छ । प्रशोधित पानीबाट, त्यसपछि उत्पादित हाइड्रोजनलाई सुकाउने र शुद्ध गर्ने, कम-चापको ट्याङ्कीमा भण्डारण गर्ने र कम-चापको ट्याङ्कीबाट कारलाई उच्च-चापको ट्याङ्कीबाट भर्ने छ ।

केयूमा प्रयोगात्मक प्रयोजनका लागि हाइड्रोजन उत्पादन सुरु गरिएको भए पनि ढुवानीका लागि हाइड्रोजन प्रयोग गर्ने नेपालको पहिलो प्रयास भएको उनले बताए ।

 केयूको परिसरमा स्थापना भएको हाइड्रोजन इन्फ्युलिङ सेन्टरले अनुसन्धान र परीक्षणका लागि दैनिक दुई किलोग्राम हाइड्रोजन उत्पादन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । विश्वव्यापी डाटाले देखाउँछ कि विश्वव्यापी रूपमा एक किलोग्राम हाइड्रोजन उत्पादन गर्न लगभग अमेरिकी डलर ५ खर्च लाग्छ  

डा थापाका अनुसार केयूमा स्थापना भएको हाइड्रोजन उत्पादन केन्द्रबाट एक किलो हाइड्रोजन उत्पादन गर्न १० लिटर पानी र ४० देखि ४५ युनिट बिजुली खर्च हुने गरेको छ । केयू भित्र ल्याइएको नेक्सो कारमा पाँच किलो हाइड्रोजन भरिएको टोपीले ६५० किलोमिटरसम्म पुग्न सक्ने उनले बताए