पथरैया र गैरी नदीको संगममा थारु समुदायका केही मछुवाले माछा मारिरहेका छन् । पालैपालो जाल हाल्दा दुर्लभ डल्फिनहरू खुसीसाथ उफ्रन्छन्। 

माछा या त माछा मार्ने जालमा पर्छन् वा डल्फिनको मुखमा पुग्छन्। कैलालीको डल्फिन हटस्पटमा यो रमणीय दृश्य हेर्न सकिन्छ।

“जब हामीले आफ्नो जाल हाले, डल्फिनहरू नजिक आउँछन्, उफ्रन्छन्, रमाउँछन् र माछा समात्छन्,” स्थानीय माछा मार्नेले भने। जनावरको साम्राज्यमा डल्फिनलाई मानिसपछि सबैभन्दा बुद्धिमान प्राणी मानिन्छ। यहाँ, यी दुई अति बुद्धिमान प्राणीहरू बीचको पारस्परिक सम्बन्ध अवलोकन गरिएको छ।

दुर्लभ गंगाको डल्फिन पाइने कतिपय देशहरूमा माछा मार्नेहरूले शिकार गर्ने गरेको बताइएको छ। तर, कैलालीमा माछा मार्ने र डल्फिनले खानाको खोजीमा एकअर्कालाई सहयोग गरिरहेका छन् । 

डल्फिन संरक्षणविद् भोजराज ढुंगानाका अनुसार डल्फिनले माछालाई गहिराइमा पछ्याएर किनारतर्फ लैजान्छन् ।

 त्यस पछि, माछा मार्नेहरूले किनारमा आफ्नो जालले माछा समात्छन्। “जब तिनीहरूले आफ्नो जाल हाले, किनारा नजिकैको माछाहरू गहिराइमा फर्केर भाग्छन्,” उनले भने। “माछा मार्नेहरूले धपाएको माछा समातेर खाँदा डल्फिनहरू हाम फालेर रमाइलो गरिरहेका छन्।” यस्तो दुर्लभ दृश्य अन्यत्र नदेखिएको उनले बताए ।

डल्फिन, जलजीव तथा जैविक विविधता संरक्षण नेपालका अध्यक्ष समेत रहेका ढुंगानाले भने, “माछा मार्ने र डल्फिनले खानाका लागि एकअर्कालाई सहयोग गर्ने यो दुर्लभ दृश्य हो। दुबैले आआफ्नो खाना पाउँछन् । उनीहरुबीच कुनै विवाद छैन ।”

कैलालीको कर्णाली नदीमा वर्षैभर डल्फिन बस्ने भए पनि वर्षायाममा मोहना र यसका सहायक नदीहरू पथरैया, कडा र कान्द्रामा आउँछन्।

 सफा पानीमा बस्न रुचाउने यी दुर्लभ जलचरहरू आफ्ना बच्चा हुर्काउन र खाना खोज्न साना नदीहरूमा आउँछन्। रिपोर्टहरूले संकेत गर्दछ कि वयस्क डल्फिनहरू, तिनीहरूका बच्चाहरूसँगै, यी नदीहरू मनसुनको मौसमभरि आनन्द लिन्छन् किनभने मोहना र पथरैया जस्ता नदीहरूमा खानाको रूपमा काम गर्ने माछाको प्रशस्त आपूर्ति हुन्छ। 

कैलालीका नदीमा आउने डल्फिन र मानिसबीच सहअस्तित्वको सम्बन्ध रहेको संरक्षणविद् हिरुलाल डगौराको विश्वास छ । पथरैया र गैरी नदीका दृश्यहरू यस्तै सम्बन्धको बलियो उदाहरण भएको उनले बताए । उनले भने, ‘खानाको लागि एकअर्कालाई सहयोग गर्ने, डल्फिनलाई मानिसले सहयोग गर्ने र डल्फिनले मानिसलाई सहयोग गर्ने भनेको सहअस्तित्वको सम्बन्ध हो । यहाँ, हामी देख्छौं कि तिनीहरू बाँच्नको लागि एकअर्कालाई मद्दत गरिरहेका छन्। ”

कैलालीमा रमाइला डल्फिन हेर्न र रमाइलो गर्न स्कुले बालबालिकादेखि विदेशी पर्यटकसम्म कैलाली आउने गरेका छन् । मानिसजस्तै डल्फिनले जीवित सन्तानलाई जन्म दिन्छ र उनीहरूलाई स्याहार गर्छ।