काठमाडौं मंसिर  १६ मंगलबार ,आगामी महाधिवेशनलाई लक्षित गर्दै नेपाली कांग्रेसले क्रियाशील सदस्यता वितरणमा ‘लचिलो र खुला’ प्रावधान लागू गर्ने निर्णय गरेको छ। अब विधानबमोजिम योग्यता पुगेका कुनै पनि व्यक्तिलाई सदस्यता नदिने परम्परागत प्रवृत्ति अन्त्य गर्न पार्टी नेतृत्व तयार भएको छ।

सदस्यता व्यवस्थापन समितिमा गगन थापा, योगेन्द्र चौधरी, सिता गुरुङ र प्रकाश स्नेही रसाइली छन्।

क्रियाशील सदस्यता: कांग्रेसको आधारभूत राजनीतिक ढोका

कांग्रेसको सातै तहका विस्तारित कार्यसमितिमा रहने तथा महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूछान्ने प्रक्रिया क्रियाशील सदस्यतामार्फतै हुन्छ। तर लामो समयदेखि यही सदस्यता कांग्रेसभित्र विवादको प्रमुख कारण बन्दै आएको छ। १२औँ महाधिवेशनदेखि हुँदै आएको तनाब १५औँ महाधिवेशन नजिकिँदै गर्दा पनि शान्त हुन सकेको छैन।

२०७० तिरको महाधिवेशनमा समेत विवादकै कारण नयाँ सदस्यता वितरण रोकिएको थियो। त्यसपछि पनि प्रत्येक महाधिवेशनअघि संख्या नियन्त्रण, मनपरी वितरण र गुटगत भागबण्डाका कारण विवाद झनै बढ्दै गएको थियो।

अब नयाँ नीति: प्रतिशत होइन, ‘जति धेरै, उति राम्रो’

गत १४औँ महाधिवेशनमा कांग्रेसले सय प्रतिशत नयाँ सदस्य थपेको थियो। त्यसै आधारमा आगामी महाधिवेशनका लागि भने कुनै प्रतिशत तोकिँदैन।

केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकले भनेको छ—
“योग्यता पुगेको कुनै पनि व्यक्तिलाई सदस्यताबाट वञ्चित नगरिने।”

महामन्त्री गगन थापाका अनुसार, सदस्यता नियन्त्रण गरेर गुट–उपगुटले गर्ने राजनीति अन्त्य गर्न यो निर्णय निर्णायक मानिन्छ।

नयाँ सदस्यता वितरणमा कांग्रेसले वडाको जनसंख्याको आधार, समावेशी प्रतिनिधित्व र युवापुस्तालाई विशेष प्राथमिकता दिने निर्णय गरेको छ।

मुख्य बुँदाहरू:

१८–३० वर्षका युवालाई प्राथमिकता

महिला, आदिवासी–जनजाति, दलित, मधेसी, खस–आर्य, थारु, मुस्लिम, अल्पसंख्यक र अपाङ्गता भएका व्यक्तिको समानुपातिक सहभागिता

पार्टीका प्रशिक्षण, अभियान र सामाजिक कार्यमा सक्रियलाई प्राथमिकता

अन्य पार्टीबाट आएका कार्यकर्तालाई अनिवार्य क्रियाशील सदस्यता

कांग्रेसको कार्यतालिका: एक महिना भित्र देशभर वितरण

२० मंसिरभित्र केन्द्रबाट प्रतिनिधिसभा क्षेत्रमा फाराम पठाइने

२४ मंसिरभित्र वडा तहसम्म फाराम वितरण

८ पुसभित्र क्षेत्रीय कार्यसमितिले सदस्यता वितरण टुंग्याउने

१०–१४ पुस बीच वडा, जिल्ला, केन्द्र हुँदै अन्तिम सूची प्रमाणित

कांग्रेसमा सदस्यता दुई प्रकार

सामान्य सदस्य – १८ वर्ष उमेर पूरा र पार्टी सिद्धान्तमा आस्था भएकाले पाउने।

क्रियाशील सदस्य – सामान्य सदस्य भएको एक वर्षपछि आवेदन र सिफारिसमार्फत प्राप्त गरिने।

क्रियाशील सदस्यता प्रत्येक वर्ष नवीकरण गर्नुपर्छ र प्रक्रिया वडा, नगरपालिका, प्रदेशसभा क्षेत्रीय, प्रतिनिधिसभा क्षेत्रीय हुँदै जिल्ला समितिसम्म पुग्छ।

यतिसम्मको इतिहासमा पहिलोपटक कांग्रेसले क्रियाशील सदस्यता वितरणमा खुला ढोका राख्दै पार्टीभित्र चलिआएको मनपरी र नियन्त्रण गर्ने अभ्यास हटाउने कदम चालेको छ।

आगामी महाधिवेशनमा यसले कांग्रेसको भित्री राजनीतिमा कस्तो असर पार्छ भन्नेमा सबैको आँखl जोडिएको छ।