धनकुटाको तमोर नदी किनारमा बसोबास गर्ने माझी समुदायले मंगलबार लडी (कोशी) पूजा गरेका छन् । धनकुटाको भैसेटार र फलामेटारका माझी समुदायले सदामाटारमा भेला भएर पूजा गरेका थिए ।

प्रत्येक वर्ष फागुन महिनाको अन्तिम मंगलबार पहाडी क्षेत्रका माझी समुदायले आफ्नो सबैभन्दा महत्वपूर्ण  कोशी पूजा मनाउने गर्दछन् । २३ वर्षको विश्रामपछि सदामातारमा पूजा सम्पन्न भएको थियो । यस क्षेत्रमा पुल निर्माण भएपछि डुङ्गा चलाउने र माछा मार्ने समस्या परेपछि सन् २००१ देखि यस क्षेत्रमा पुजा गर्न ठप्प भएको थियो ।

यसपटक साँगुरीगढी र चौबिसे गाउँपालिकाका माझी समुदायका मानिसले एकै ठाउँमा भेला भएर पर्व मनाएको चौबिसे सदामाटारकी स्थानीय फुलमाया माझीले बताइन् ।

“यो पूजाले हाम्रो जीविकोपार्जनसँगै संकटको सामना गर्यो। माछा मार्ने, डुङ्गा मार्ने र पानीसँग सम्बन्धित गतिविधिहरू हाम्रो पेशा हुन्, तर यी गतिविधिहरू बन्द भएपछि पूजा पनि भयो। तर, हामीले आफ्नो कलात्मक संस्कृति जोगाउनै पर्ने भएकाले यसलाई पुनः सुरु गरेका हौं,’ उनले भनिन्।

पछिल्लो समय खोलामाथि सडक र पुल निर्माण भएपछि माझी समुदायको प्राथमिक पेसा खोला तर्ने काम ठप्प भएकोले लाडी पूजा रोकिएको छ । साथै, खोलामा लाडी पुजा हुन नदिन माछा मार्ने काम ठप्प भएको छ ।

स्थानीय युवा राजन माझीले यसपटक आफ्नो सांस्कृतिक परम्परा लोप हुँदै गएको बुझेर बुढाबुवाको सहयोगमा पूजा शुरु गरेको बताए । “म यो बाल्यकालमा मनाएको सम्झना गर्छु, तर अब हामीले हाम्रा बूढापाकाहरूबाट निर्देशन लिएर पहल गरेका छौं। हामीले हाम्रो सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण नगर्ने हो भने कसले गर्ने?” राजनले भने ।

पूजा गरेपछि खोलामा डुङ्गा र माछा मार्ने काममा कुनै जोखिम नपर्ने अल्पसंख्यक समुदाय माझी समुदायको विश्वास छ । र पूजा गर्नाले खोलाले बगाउनबाट बचाउने विश्वास पनि उनीहरुको छ ।

वर्षायाममा नदीले हरेक वर्ष विभिन्न स्थानमा मानवीय, भौतिक र आर्थिक क्षति पु¥याउँछ । चौबिसे–४ फलामेटारका लालमान माझीले यस्तो क्षति हुन नदिन नदीको पूजा गर्ने बताए । त्यसैगरी जलप्रलयका कारण कसैको ज्यान गएको दुखद घटनामा उनीहरुको आत्माको चिरशान्तिको कामना समेत गर्दछ ।

यस पूजामा बाँस, घाँस वनस्पति र सिमाली सहित विभिन्न देवताको प्रतीकका रूपमा डुङ्गा, माछा मार्ने जाल, फुरङ्गो पेरुङ्गो, ढुङ्गाको पूजा गरिन्छ।

त्यसैगरी चामलको पिठोबाट बनेको गोलमाडी जस्ता परिकार यस पुजामा बनाइन्छ । धनकुटाका सातवटै नगरपालिकामा विशेषगरी अरुण र तमोर लगायतका नदीको किनारमा माझी समुदायको बसोबास छ ।