मोदीले ओली भेटघाटले कस्तो संकेत 

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको पछिल्लो भेटघाट श्रृंखला कूटनीतिक रूपमा गहिरो संकेत बोकेको देखिन्छ। हालै मोदीले म्यानमारका सैनिक जनरल मिन आङ हलाइङ र बंगलादेशका नोबेल विजेता मोहम्मद युनुसलाई समूहमा भेटे। त्यसपछि उनले नेपालका पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई पनि यस्तै समूह भेटघाटमै समेटे।

 मोदीजस्तो नेता, जो अत्यन्तै छानिएका र योजनाबद्ध भेटघाट गर्छन्, उनीबाट ‘एक्ला भेट’ विरलै मात्र प्रदान हुन्छ। यस्तोमा ओलीजस्तो व्यक्ति—जसले विगतमा पनि समूह भेटमै सीमित हुनु परेको थियो—फेरि त्यस्तै ‘औपचारिकता’मा मात्र सीमित हुनु, कूटनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण संकेत मानिन्छ।

भारतको विदेश नीतिमा ‘प्रोटोकल’को शैलीभन्दा धेरै ‘व्यक्तिगत संकेत’को महत्त्व राखिन्छ। मोदी यदि कुनै नेतासँग व्यक्तिगत सम्बन्ध गाढा बनाउने प्रयासमा छन् भने एक्ला भेटघाट हुने सम्भावना उच्च हुन्छ। उदाहरणका लागि, उनले केही वर्षअघि चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग नदी किनारको ‘वन टु वन’ भेट गरेका थिए, जसको अर्थ थियो: आपसी सम्बन्ध सुधारको गहिरो सन्देश।

ओलीप्रति त्यो संकेत पुनः नआउनु, सम्भवतः दुई देशबीच हाल देखिएको विश्वास अभाव वा राजनीतिक असहमतिका कारण हुन सक्छ।

यो शैलीले स्पष्ट रूपमा देखाउँछ कि भारत नेपालप्रति रणनीतिक रूपमा सावधानीपूर्वक अघि बढिरहेको छ। ओली भारतप्रति आलोचनात्मक भइसकेका नेता हुन्। तिनको दिल्ली भ्रमणमा ‘पूर्ण सद्भाव’को सन्देश आउनु त टाढाको कुरा, मोदीले पनि सन्देश दिनु आवश्यक ठानेनन्।

भेटघाटको शैली मात्र ‘शिष्टाचार’ होइन, राजनीतिक संकेत हो। मोदीको समूह भेट शैली ओलीप्रति भारतको चिसोपन, दूरी र सीमित सहयोग भावनाको सूचक हो। नेपालको लागि यो समय हो—आफ्नो विदेश नीति पुनः आत्मपरीक्षण गर्ने।