काठमाडौं, श्रावण १३ – श्रावण शुक्ल पञ्चमीका दिन मनाइने नाग पञ्चमीलाई हिन्दू समुदायले श्रद्धा र विश्वासको प्रतीकका रूपमा मनाउने गरेका छन्। यस दिन घरको ढोकामाथि वा गोठमा नागको चित्र टाँसी, दूध, अक्षता, फूल र धूपद्वारा पूजा गर्ने परम्परा रहेको छ।

शास्त्रअनुसार, नागदेवतालाई भूमिको रक्षक, जलका स्वामी र धन-सम्पत्तिका प्रतीक मानिन्छ। अष्टनाग — अनन्त, वासुकि, शेष, पद्मनाभ, कंबल, शंखपाल, धृतराष्ट्र, तक्षक र कालियको पूजा गरी मन्त्र जप गर्नाले परिवारको रक्षासँगै दोष निवारण र समृद्धि प्राप्त हुने विश्वास छ।

नाग पूजाको सांस्कृतिक महत्त्व

सर्पदोष, पितृदोष र वास्तु दोषको निवारण।

वर्षा र अन्न उत्पादनमा वृद्धि।

परिवारमा स्वास्थ्य, सन्तान सुख र समृद्धिको आशीर्वाद।

घर-आँगन र पशुधनको सुरक्षा।

राशि अनुसार मन्त्र जपको चलन

ज्योतिष शास्त्रअनुसार, राशिअनुसार विशेष नाग मन्त्र जप गर्दा दोष निवारण र पुण्य लाभ बढ्ने मान्यता छ।

मेष: “ॐ अनन्ताय नमः।”

वृष: “ॐ वासुकये नमः।”

मिथुन: “ॐ शेषाय नमः।”

कर्कट: “ॐ पद्मनाभाय नमः।”

सिंह: “ॐ कंबलाय नमः।”

कन्या: “ॐ शंखपालाय नमः।”

तुला: “ॐ धृतराष्ट्राय नमः।”

वृश्चिक: “ॐ तक्षकाय नमः।”

धनु: “ॐ कालियाय नमः।”

मकर, कुम्भ र मीन:
 “अनन्तं वासुकिं शेषं पद्मनाभं च कंबलम्।
 शंखपालं धृतराष्ट्रं तक्षकं कालियं तथा॥”

बिहान स्नान गरी घरमा वा नजिकैको नाग कुण्डमा गएर नागको चित्रमा दूध, अक्षता, दुग्ध र फूल चढाउने, अष्टनागको नाम स्मरण गर्दै मन्त्र जप गर्ने र भगवान शिवलाई जल, दूध र बेलपत्र चढाउने प्रचलन रहिआएको छ।

यसरी श्रावण महिनामा मनाइने नाग पञ्चमीले नागदेवताको कृपा प्राप्त गराइ घर, परिवार र सम्पत्तिको रक्षा गर्दै दीर्घायु र समृद्धि दिने विश्वास गरिन्छ।