मोदीको ‘आत्मनिर्भर भारत’ अभियान, कर छुट र स्वदेशी उत्पादनमा जोड

नयाँ दिल्ली, भदौ ११ – भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले हालै साना व्यवसायी र पसलेलाई लक्षित गर्दै ठूलो कर छुटको घोषणा गरेका छन्। दीपावलीलाई उपहार स्वरूप प्रस्तुत गरिएको यस घोषणासँगै उनले भारतीयलाई “भारतमा उत्पादन गर, भारतमै खर्च गर” भन्ने सन्देश दिएका छन्।

स्वतन्त्रता दिवसको अवसरमा दिल्लीको लालकिल्लाबाट राष्ट्रलाई सम्बोधन गर्दै मोदीले आत्मनिर्भर भारत निर्माणमा सबैलाई सहभागी हुन आग्रह गरे। उनले व्यापारीहरूलाई आफ्ना पसलमा “स्वदेशी” वा “मेड इन इन्डिया” को बोर्ड राख्न समेत सुझाए।

विशेषज्ञहरूले यो कदमलाई अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले भारतमाथि लगाएको ५० प्रतिशतसम्मको आयात शुल्क (ट्रम्प ट्यारिफ) को प्रत्यक्ष जवाफका रूपमा लिएका छन्। बुधबारदेखि लागू भएको उक्त ट्यारिफले कपडा, हीरा, श्रिम्पलगायत भारतका प्रमुख निर्यात उद्योगहरूमा प्रत्यक्ष असर पारेको छ।

भारतमा सरकारले विगतदेखि नै उद्योग प्रोत्साहन, अनुदान र कर सुधारका कार्यक्रम ल्याउँदै आएको छ। तर उत्पादन क्षेत्रको योगदान अझै पनि कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को करिब १५ प्रतिशतमा सीमित छ। यही कारणले मोदी सरकारले १२ अर्ब डलर बराबरको आयकर छुट घोषणा गरेको थियो भने अब अप्रत्यक्ष कर प्रणाली (जीएसटी) सरलीकरणतर्फ अघि बढ्ने तयारीमा छ।

आर्थिक विश्लेषकहरूका अनुसार कर छुट र आत्मनिर्भर अभियानले उपभोक्ताको हातमा बढी पैसा पुर्‍याएर घरेलु बजारमा माग बढाउने छ, जसले निर्यातमा परेको घाटालाई केही हदसम्म न्यूनीकरण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। तर राजस्व संकलनमा तत्कालीन दबाब भने बढ्ने निश्चित देखिन्छ।

सामाजिक दृष्टिले भने मोदीको यो अभियानले साना व्यवसायी र खुद्रा पसलेलाई हौसला दिएको छ। “मेड इन इन्डिया” अभियान सफल भए उपभोक्ताको व्यवहार परिवर्तन हुने र स्वदेशी उत्पादनलाई प्राथमिकता दिने संस्कार विस्तार हुने विशेषज्ञहरूको विश्वास छ।

तर चुनौती पनि उत्तिकै गम्भीर छन्। उत्पादन गुणस्तरमा प्रतिस्पर्धात्मक सुधार नआएसम्म उपभोक्ता विदेशी वस्तुको विकल्प लिन सहज महसुस नहुने विश्लेषणकर्ताहरूको चेतावनी छ।

यसरी, अमेरिकी ट्यारिफले ल्याएको संकटलाई अवसरमा बदल्ने मोदीको रणनीति अहिले भारतको आर्थिक र सामाजिक बहसको केन्द्र बनेको छ।