पश्चिम बंगालमा देखिएको राजनीतिक परिवर्तनले गहिरो सन्देश दिएको छ। लामो समय शासन गरेको वामपन्थी शक्ति र त्यसपछि विकल्पका रूपमा आएको अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस) दुवैप्रति जनविश्वास क्रमशः कमजोर हुँदै जानु केवल स्थानीय घटना होइन, व्यापक राजनीतिक प्रवृत्तिको संकेत हो।

एक समय ज्योति बसु नेतृत्वमा स्थायित्व देखिएको थियो भने पछि ममता बनर्जी ले “परिवर्तन” को नारासहित जनताको समर्थन जितेकी थिइन्। तर समयसँगै अपेक्षा पूरा हुन नसक्दा दुवै धारमा जनताको निराशा बढ्दै गएको देखिन्छ।

राजनीतिमा लामो समय सत्तामा बस्दा जनतामा परिवर्तनको चाहना बढ्नु स्वाभाविक हो। विकास, रोजगारी र सुशासनमा ठोस उपलब्धि नदेखिँदा असन्तुष्टि बढ्छ। बुद्धदेव भट्टाचार्य ले सुधारको प्रयास गरे पनि त्यसले निर्णायक प्रभाव पार्न सकेन। यही परिस्थितिमा भारतीय जनता पार्टी जस्तो शक्तिले आफ्नो आधार विस्तार गर्न सफल भएको छ।

नेपाली पुराना दलले के सिक्ने?

पश्चिम बंगालको अनुभव नेपालका पुराना दलका लागि स्पष्ट चेतावनी हो। यसबाट केही मुख्य पाठहरू निकाल्न सकिन्छ:

परिणाममुखी राजनीति आवश्यक
 विचारधारा र नाराभन्दा पनि जनताले देख्ने काम महत्त्वपूर्ण हुन्छ। विकास, रोजगारी र सेवा प्रवाहमा सुधार नदेखिँदा विश्वास घट्छ।

नेतृत्वमा नयाँपन ल्याउनुपर्छ
 एकै अनुहार र पुरानै शैली दोहोरिँदा जनतामा वितृष्णा आउँछ। नयाँ पुस्तालाई नेतृत्वमा ल्याउनु जरुरी छ।

संगठनलाई जनतासँग जोड्नुपर्छ
 कागजी संरचनाभन्दा सक्रिय, जनआधारित संगठन बलियो हुनुपर्छ।

सुशासन र पारदर्शिता अनिवार्य
 भ्रष्टाचार र भागबण्डाले दलको विश्वसनीयता कमजोर बनाउँछ। जनताले अहिले बढी जवाफदेहिता खोज्छन्।

समयअनुसार एजेन्डा परिवर्तन गर्नुपर्छ
 युवा, रोजगारी, प्रविधि र अवसरका विषयलाई प्राथमिकता दिन नसक्ने दल पछि पर्छ।

पश्चिम बंगालको अनुभवले देखाउँछ—जनता स्थायी रूपमा कुनै दलसँग बाँधिएको हुँदैन। जसले काम गर्छ, उसैलाई साथ दिन्छ; जसले अपेक्षा पूरा गर्न सक्दैन, उसलाई बदल्छ।

नेपालका पुराना दलहरूले समयमै सुधार गरे भने पुनः जनविश्वास जित्न सक्छन्, नत्र विकल्पको खोजी झन् तीव्र हुँदै जानेछ।