काठमाडौं श्रावण ५ , त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट दैनिक हजारौं नेपाली युवायुवती विदेशिन्छन्। उनीहरू भविष्यको उज्यालो खोज्दै विदेशिने भए पनि वास्तविकता भने उनीहरू कम तलबको, श्रमप्रधान र जोखिमपूर्ण काममा सीमित हुनु हो।

वैदेशिक रोजगार विभागका तथ्यांकअनुसार, विगत पाँच आर्थिक वर्ष (२०७७/७८ देखि २०८१/८२) मा ३१ लाख ४८ हजार ६ सय ७८ नेपालीले वैदेशिक रोजगारीका लागि श्रम स्वीकृति लिएका छन्। तर तीमध्ये मात्र १ हजार ८ सय ५५ जना उच्च दक्ष जनशक्ति थिए।
यसको अर्थ, नेपालबाट विदेशिने युवा मुख्यत: न्यून सिप भएका र शारीरिक श्रममा निर्भर छन्।

विडम्बनाको अर्को पाटो: गत आर्थिक वर्षमा मात्र ८ सय १५ विदेशीले नेपालमै ‘उच्च दक्ष’ श्रमिकका रूपमा काम गर्न श्रम स्वीकृति लिएका छन्। नेपालका युवा भने न्यून सिपका कारण बाहिर सस्तो श्रम बेच्दै हिँडिरहेका छन्, जबकि नेपालमै उच्च दक्ष जनशक्तिको माग पूरा गर्न विदेशी ल्याउनुपरेको छ।

विशेषज्ञहरू भन्छन् –

“नेपालमा प्राविधिक शिक्षा र तालिम प्रणाली कमजोर भएकाले युवा विदेशमा पनि श्रम प्रधान क्षेत्रमा मात्र सीमित हुन्छन्।”

“दक्ष जनशक्ति विकासका कार्यक्रममा राज्यको प्राथमिकता कमजोर हुँदा, नेपाल भित्रै रोजगारी सिर्जनाको अवसर गुमिरहेको छ।”

देशभित्र रोजगारी सिर्जना र उद्योगको विस्तारमा लगानी

प्राविधिक तालिम र सीप विकास कार्यक्रमलाई प्राथमिकतामा राख्ने नीति

विदेशी रोजगारीमा जाने युवालाई दक्षता अभिवृद्धि गरेर मात्र पठाउने प्रणाली

यदि नेपालले यी कदम चाल्न सकेन भने, वैदेशिक रोजगारको निर्भरता झन् बढ्नेछ, र देशभित्र ‘दक्षता अभाव’ अझ गहिरो हुँदै जानेछ।