विराटनगर भाद्र ९ पूर्वि तराईमा बसोबास गर्ने खवास, राजवंशी, शाह, थारु लगायतका आदिवासी समुदायका महिलाहरू सोमबार बिहानैदेखि चरचना पर्व धुमधामका साथ मनाइरहेका छन् । भाद्र महिनाको कृष्णपक्षमा पर्ने यो पर्वलाई विशेष गरी महिलाले मात्र मनाउने परम्परा रहेको छ ।

पर्वको अवसरमा महिलाहरू बिहानै उपवास बस्छन् । खेतबारीमा उत्पादन भएको नयाँ अन्न, दूध, दही र तरकारी देवी–देवतामा चढाएर परिवारको दीर्घायु, घर–परिवारको समृद्धि र सन्तान सुखको कामना गर्दै पूजा–आराधना गर्ने प्रचलन छ । पूजा पश्चात महिलाहरू सामूहिक भेला भएर भजन गाउने, नाचगान गर्ने र स्थानीय परिकार बाँड्ने गर्दछन् 

स्थानीय विश्वासअनुसार प्राचीनकालमा एक दम्पतीलाई सन्तान सुख थिएन । पत्नीले निरन्तर व्रत बस्दै देवीलाई आराधना गरिन् र अन्ततः सन्तान प्राप्त भई परिवार समृद्ध भएको कथा प्रचलित छ । त्यसैबेलादेखि महिलाहरूले यो पर्वलाई सन्तान सुख र परिवारको कल्याणको प्रतीकका रूपमा मनाउने परम्परा बसालिएको मानिन्छ ।

थारू र मधेसी महिलाहरूले तीजका अवसरमा चौथीसम्म चार दिनसम्म धार्मिक र सांस्कृतिक गतिविधि सहित चरचना पर्व मनाउने गर्छन् । तर यो परम्परागत संस्कार अहिलेका पुस्ताबीच त्यति चर्चित छैन । स्थानीय अगुवाहरूले यस्ता लोपोन्मुख संस्कार जगेर्ना सबैले ध्यान दिनुपर्ने सुझाव दिएका छन् ।

चार दिनसम्म उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिने, धूप, दीयो, फूल र परम्परागत चढावा चढाउने परम्परा यस पर्वको विशेषता हो । गाउँ–गाउँमा देव–देवी तथा कुलदेवताको पूजा गरेर सामूहिक श्रद्धा प्रकट गरिन्छ ।

यो पर्वमा पुरुष तथा महिलाले अलग–अलग वा समूहमा भेला भई चरचना गीत गाउने गर्छन् । ढोल, मादल तथा थारू परम्परागत बाजा बजाइन्छ । चरचना नृत्यमा सबै मिलेर गोलो घेरा बनाएर नाचिन्छ भने गीतहरूमा पौराणिक कथा, देवता तथा वीर पुरुषहरूको स्मरण गरिन्छ ।

स्थानीयहरूका अनुसार चरचना पर्व धार्मिक आस्थामात्र नभई सामुदायिक एकता र सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको महत्वपूर्ण चाड हो ।